ระบบ ERP กับโปรแกรมบัญชี ต่างกันอย่างไร ธุรกิจคุณควรใช้อะไร

สรุปคำตอบสั้นๆ ก่อน

ตอบสั้นๆ ก่อนเลย โปรแกรมบัญชีทำหน้าที่เดียวคืองานบัญชี บันทึกรายรับรายจ่าย ออกใบกำกับภาษี และปิดงบตามรอบเดือน ส่วน ERP (Enterprise Resource Planning) รวมงานบัญชี งานสต๊อกสินค้า งานบุคคลและเงินเดือน รวมถึงงานอื่นๆ ของธุรกิจไว้ในระบบเดียว ให้ข้อมูลทุกแผนกเชื่อมกันแทนที่จะแยกกันคนละที่

พูดง่ายๆ คือโปรแกรมบัญชีตอบคำถามว่าเดือนนี้กำไรขาดทุนเท่าไหร่ ส่วน ERP ตอบได้กว้างกว่านั้น ทั้งสต๊อกเหลือเท่าไหร่ พนักงานคนไหนลาไปกี่วัน แล้วตัวเลขพวกนี้เชื่อมกับบัญชีอัตโนมัติโดยไม่ต้องคีย์ซ้ำ ธุรกิจขนาดเล็กที่งานยังไม่ซับซ้อนอาจไม่ต้องรีบเปลี่ยน แต่พอธุรกิจโตขึ้น จุดที่โปรแกรมบัญชีเริ่มเอาไม่อยู่ก็จะชัดเจนขึ้นเรื่อยๆ

ในไทยมีโปรแกรมอะไรขายบ้าง

ของที่ขายในไทยแบ่งได้ 3 กลุ่ม และราคาต่างกันหลักสิบเท่า กลุ่มแรกคือโปรแกรมบัญชีคลาวด์ที่สมัครแล้วใช้ได้เลย กลุ่มที่สองคือโปรแกรมบัญชีที่ติดตั้งบนเครื่องในออฟฟิศ ซึ่งสำนักงานบัญชีไทยคุ้นเคยมานาน กลุ่มที่สามคือ ERP เต็มรูปแบบที่ต้องวางระบบก่อนถึงจะเริ่มใช้ได้

เวลาเทียบ อย่าเทียบข้ามกลุ่มด้วยราคาอย่างเดียว เพราะสามกลุ่มนี้ทำงานคนละขอบเขตกัน โปรแกรมบัญชีที่ถูกกว่าสิบเท่าจะคุ้มกว่าก็ต่อเมื่อมันแก้ปัญหาที่ทำให้คุณเริ่มมองหาระบบใหม่ได้จริง

สัญญาณว่าโปรแกรมบัญชีเริ่มไม่พอ

โปรแกรมบัญชีออกแบบมาเพื่อทำงานบัญชีได้ดี แต่ไม่ได้ออกแบบมาให้ดูแลสต๊อกสินค้าหรืองานบุคคลตั้งแต่ต้น พอธุรกิจเริ่มมีความซับซ้อนมากขึ้น ฝ่ายบัญชีมักต้องเริ่มดึงตัวเลขจากหลายระบบมาต่อกันเองในสเปรดชีต ซึ่งเสี่ยงผิดพลาดและเสียเวลาทุกสิ้นเดือน

• ต้องคีย์ข้อมูลซ้ำระหว่างระบบบัญชีกับระบบสต๊อกหรือระบบขายทุกวัน
• เห็นยอดขายแต่ไม่เห็นว่าสต๊อกจริงเหลือเท่าไหร่ในแต่ละสาขาหรือคลัง
• ทำเงินเดือนแยกอยู่คนละระบบ แล้วต้องมาปรับยอดเข้าบัญชีเองทุกเดือน
• รายงานผู้บริหารต้องรอฝ่ายบัญชีรวมตัวเลขจากหลายไฟล์ก่อน ถึงจะเห็นภาพรวมธุรกิจ
• ธุรกิจขยายสาขาหรือเปิดคลังใหม่ แล้วระบบเดิมแยกข้อมูลกันคนละชุด รวมรายงานไม่ได้
• ทีมงานแต่ละแผนกใช้ไฟล์ Excel คนละเวอร์ชัน ตัวเลขไม่ตรงกันเวลาต้องเทียบกัน

สิ่งที่ ERP ทำได้ที่โปรแกรมบัญชีทำไม่ได้

ความต่างหลักอยู่ที่ ERP เชื่อมข้อมูลทุกแผนกเข้าด้วยกันเป็นระบบเดียว ฟีเจอร์ที่เยอะกว่าเป็นแค่ผลพลอยได้ เวลาสต๊อกสินค้าเปลี่ยน ตัวเลขบัญชีก็ปรับตามอัตโนมัติ ไม่ต้องมีใครมานั่งกระทบยอดเอง

• จัดการสต๊อกทุกคลังทุกสาขาแบบเรียลไทม์ พร้อมตั้งจุดสั่งซื้อเติมอัตโนมัติ
• ดูแลงานบุคคลและเงินเดือนในระบบเดียวกับบัญชี คำนวณประกันสังคมและภาษีเงินได้ให้อัตโนมัติ
• ออกรายงานผู้บริหารที่รวมข้อมูลจากทุกแผนกได้ทันที ไม่ต้องรอปิดบัญชีสิ้นเดือน
• เชื่อมต่อกับระบบขายหน้าร้าน ระบบขนส่ง หรือช่องทางออนไลน์ ให้ข้อมูลไหลเข้าระบบเดียวโดยไม่ต้องคีย์ซ้ำ

SAP กับ ERP ต่างกันอย่างไร

ไม่ต่างกัน เพราะ SAP คือยี่ห้อหนึ่งของ ERP เหมือนถามว่ารถกับโตโยต้าต่างกันอย่างไร ที่คนถามกันบ่อยเพราะ SAP ดังจนคนไทยใช้ชื่อนี้แทนคำว่า ERP ทั้งหมวดไปแล้ว

SAP เองก็มีหลายรุ่น รุ่นที่ขายให้ธุรกิจขนาดกลางคือ SAP Business One ส่วนรุ่นสำหรับองค์กรใหญ่คือ S/4HANA ยี่ห้ออื่นในตลาดเดียวกันมีทั้ง Oracle NetSuite, Microsoft Dynamics 365 และ Odoo ที่เป็นโอเพนซอร์ส

สิ่งที่ควรดูจริงๆ คือระบบนั้นรองรับงานภาษีไทยได้แค่ไหน ทั้งใบกำกับภาษี ภ.ง.ด. หัก ณ ที่จ่าย e-Tax Invoice และประกันสังคม ยี่ห้อสำคัญน้อยกว่านั้นมาก ระบบต่างประเทศทำได้ทั้งนั้น แต่ต้องปรับเพิ่มเป็นงานแยก ซึ่งเป็นค่าใช้จ่ายที่มักไม่อยู่ในใบเสนอราคาใบแรก ถามให้ชัดตั้งแต่ต้นว่าส่วนนี้รวมมาแล้วหรือยัง

ค่าใช้จ่ายที่ต่างกันจริงๆ

โปรแกรมบัญชีทั่วไปคิดราคาแบบรายเดือนตามจำนวนผู้ใช้ ราคาจึงคาดเดาง่ายและเริ่มต้นได้เร็ว เพราะขอบเขตงานแคบและระบบสำเร็จรูปอยู่แล้ว ส่วน ERP ที่ครอบคลุมหลายแผนกมักมีค่าใช้จ่ายเริ่มต้นสูงกว่า เพราะต้องสรุปขอบเขตงานตามธุรกิจจริง วางระบบ และย้ายข้อมูลจากระบบเดิม

สิ่งที่ควรเทียบให้เป็นธรรมคือค่าใช้จ่ายรวมในระยะยาว ซึ่งเป็นคนละตัวเลขกับราคาต่อเดือนตอนเริ่มต้น โปรแกรมบัญชีที่ราคาถูกในตอนแรก อาจมีต้นทุนแฝงจากเวลาที่ทีมงานต้องเสียไปกับการคีย์ข้อมูลซ้ำและแก้ตัวเลขที่ไม่ตรงกันทุกเดือน

• โปรแกรมบัญชี ราคาต่อผู้ใช้ต่อเดือน ไม่มีค่าติดตั้งเพิ่มเติม เริ่มใช้งานได้ทันที
• ERP มีค่าใช้จ่ายเริ่มต้นสำหรับสรุปขอบเขตงานและวางระบบ ก่อนมีค่าบริการรายเดือนหรือรายปีต่อเนื่อง
• ต้นทุนแฝงของโปรแกรมบัญชีคือเวลาที่ทีมงานเสียไปกับการคีย์ซ้ำและกระทบยอดเอง ซึ่งไม่ปรากฏเป็นตัวเลขค่าใช้จ่ายตรงๆ

ทางเลือกสำหรับ SME ไทย

ธุรกิจไทยไม่จำเป็นต้องเลือกสุดโต่งระหว่างใช้แค่โปรแกรมบัญชีหรือเปลี่ยนไป ERP ทั้งระบบทันที หลายธุรกิจเลือกใช้โปรแกรมบัญชีต่อไปสำหรับงานบัญชีล้วนๆ แล้ววาง ERP เฉพาะส่วนที่จำเป็นก่อน เช่น สต๊อกกับงานขาย แล้วค่อยขยายไปทำงานบุคคลทีหลัง

สิ่งสำคัญคือดูจากปัญหาจริงของธุรกิจตัวเอง มากกว่าดูจากขนาดบริษัทอย่างเดียว ธุรกิจเล็กที่มีหลายสาขาหรือสต๊อกซับซ้อนอาจต้องใช้ ERP เร็วกว่าธุรกิจขนาดกลางที่งานยังตรงไปตรงมา