คำตอบสั้นๆ
เปิดคลินิกในไทยต้องมีใบอนุญาต 2 ใบตาม พ.ร.บ.สถานพยาบาล คือใบประกอบกิจการสำหรับเจ้าของ และใบให้ดำเนินการสำหรับผู้ประกอบวิชาชีพที่คุมคลินิก ค่ารักษาได้รับยกเว้น VAT คลินิกจึงขอคืน VAT 7% ของเครื่องมือ ค่าตกแต่ง และซอฟต์แวร์ไม่ได้ ก่อนรับคนไข้รายแรกควรมีเวชระเบียนพร้อมความยินยอม ใบเสร็จ และสต๊อกยาตามล็อต
ประเด็นสำคัญ
- เปิดหรือคุมคลินิกโดยไม่มีใบอนุญาต มีโทษจำคุกไม่เกิน 5 ปี หรือปรับไม่เกิน 100,000 บาท หรือทั้งจำทั้งปรับ
- คู่มือ สบส. ระบุเวลารวม 2 เดือนนับจากเอกสารครบ ค่าธรรมเนียม 1,000 บาทและ 250 บาท
- ไม่ใช่หมอก็เปิดคลินิกได้ แต่ต้องมีผู้ประกอบวิชาชีพตรงประเภทเป็นผู้ดำเนินการและอยู่ตลอดเวลาที่เปิด
- จด VAT เพื่อขอคืนภาษีซื้อไม่ได้ เครื่องเลเซอร์ 1.5 ล้านบาทจึงมี VAT 105,000 บาทเป็นต้นทุนจริง
- มีพนักงานตั้งแต่ 1 คน ต้องขึ้นทะเบียนนายจ้างและลูกจ้างกับประกันสังคมภายใน 30 วัน
เปิดคลินิกต้องมีอะไรบ้าง ตอบสั้นๆ ก่อน
คลินิกทุกประเภทต้องมีใบอนุญาต 2 ใบตามพระราชบัญญัติสถานพยาบาล พ.ศ. 2541 ใบแรกคือใบอนุญาตประกอบกิจการสถานพยาบาล ออกให้เจ้าของกิจการ ใบที่สองคือใบอนุญาตให้ดำเนินการสถานพยาบาล ออกให้ผู้ประกอบวิชาชีพที่คุมคลินิก เช่น แพทย์ ทันตแพทย์ หรือนักกายภาพบำบัด ตามประเภทของคลินิก
หลังได้ใบอนุญาต มีอีกสามเรื่องที่เจ้าของมือใหม่มักพลาด คือ VAT ที่คลินิกขอคืนไม่ได้ ภาษีหัก ณ ที่จ่ายค่ามือหมอที่ขึ้นกับว่าหมอเป็นลูกจ้างหรือใช้สถานที่ในนามตัวเอง และข้อมูลสุขภาพของคนไข้ที่ PDPA จัดเป็นข้อมูลอ่อนไหว แต่ละเรื่องมีหัวข้อของตัวเองด้านล่าง
คู่มือนี้เป็นข้อมูลทั่วไป ใช้แทนคำแนะนำทางกฎหมายหรือภาษีสำหรับกรณีของคุณไม่ได้ ก่อนตัดสินใจเรื่องที่มีผลกับเงินหรือใบอนุญาต ให้ยืนยันกับนักบัญชีของคุณ กรมสนับสนุนบริการสุขภาพ (สบส.) หรือสำนักงานสาธารณสุขจังหวัดที่คุณจะยื่นเรื่อง
ใบอนุญาตเปิดคลินิกมีกี่ใบ แต่ละใบต่างกันยังไง
สองใบ ใบอนุญาตประกอบกิจการเป็นของเจ้าของ ใบอนุญาตให้ดำเนินการเป็นของผู้ประกอบวิชาชีพที่คุมคลินิก ไม่มีใบแรกก็เปิดสถานพยาบาลไม่ได้ตามมาตรา 16 ไม่มีใบที่สองก็คุมคลินิกไม่ได้ตามมาตรา 24 ทั้งสองใบจึงต้องครบก่อนรับคนไข้รายแรก ถ้าฝ่าฝืนข้อใดข้อหนึ่ง มาตรา 57 กำหนดโทษจำคุกไม่เกิน 5 ปี หรือปรับไม่เกิน 100,000 บาท หรือทั้งจำทั้งปรับ
ผู้รับอนุญาต ผู้ดำเนินการ และผู้ประกอบวิชาชีพในคลินิกจะเป็นคนเดียวกันก็ได้ตามมาตรา 27 หมอที่เปิดคลินิกของตัวเองจึงถือได้ทั้งสองใบ ส่วนเจ้าของที่ไม่ใช่หมอ ถือใบประกอบกิจการได้ แต่ต้องมีผู้ประกอบวิชาชีพมาถือใบให้ดำเนินการ
โฆษณาก็ต้องขออนุมัติ มาตรา 38 กำหนดให้ผู้รับอนุญาตที่จะโฆษณาชื่อ ที่ตั้ง หรือบริการของคลินิก ต้องได้รับอนุมัติข้อความ เสียง หรือภาพก่อน ถ้าวางแผนยิงแอดตั้งแต่วันเปิด ก็เผื่อเวลาขออนุมัติไว้ในแผนด้วย
| ใบอนุญาตประกอบกิจการสถานพยาบาล | ใบอนุญาตให้ดำเนินการสถานพยาบาล | |
|---|---|---|
| มาตรา | มาตรา 16 | มาตรา 24 |
| ออกให้ใคร | เจ้าของกิจการ จะเป็นบุคคลธรรมดาหรือนิติบุคคลก็ได้ | ผู้ประกอบวิชาชีพที่ควบคุมดูแลคลินิก |
| คุณสมบัติหลัก | อายุไม่ต่ำกว่า 20 ปี มีถิ่นที่อยู่ในไทย ไม่ล้มละลาย และไม่มีลักษณะต้องห้ามอื่นตามมาตรา 17 ถ้าเป็นนิติบุคคล ผู้จัดการหรือผู้แทนต้องมีคุณสมบัติเดียวกัน | เป็นผู้ประกอบวิชาชีพตรงกับประเภทคลินิก ยังเป็นผู้ดำเนินการอยู่ไม่ถึง 2 แห่ง และควบคุมดูแลได้ใกล้ชิด ตามมาตรา 25 |
| อายุใบอนุญาต | ถึงสิ้นปีปฏิทินของปีที่สิบนับจากปีที่ออก (มาตรา 19) | ถึงสิ้นปีปฏิทินของปีที่สองนับจากปีที่ออก (มาตรา 28) |
| ค่าธรรมเนียมตามคู่มือประชาชนของ สบส. | 1,000 บาท สำหรับคลินิกที่ไม่รับผู้ป่วยไว้ค้างคืน | 250 บาท |
ใครเป็นผู้ดำเนินการคลินิกได้บ้าง แยกตามประเภทคลินิก
คำตอบขึ้นกับประเภทคลินิก กฎกระทรวงกำหนดวิชาชีพและจำนวนผู้ประกอบวิชาชีพในสถานพยาบาล พ.ศ. 2558 ข้อ 3 กำหนดให้คลินิกแต่ละประเภทต้องมีผู้ประกอบวิชาชีพสาขานั้นอย่างน้อย 1 คนอยู่ปฏิบัติงานตลอดเวลาที่คลินิกเปิด ส่วนผู้ดำเนินการต้องเป็นผู้ประกอบวิชาชีพตามประเภทที่กฎกระทรวงกำหนด (มาตรา 25)
กฎหมายไม่ได้แยกคลินิกเสริมความงามออกมาเป็นประเภทของตัวเอง สบส. จัดบริการเสริมความงามไว้ในคลินิกเวชกรรมและคลินิกเวชกรรมเฉพาะทาง ผู้ขอใบอนุญาตให้ดำเนินการจึงต้องเป็นแพทย์ที่มีใบอนุญาตประกอบวิชาชีพเวชกรรม ถ้าจะโฆษณาว่าเชี่ยวชาญด้านความงามหรือผิวหนัง แพทย์ต้องมีวุฒิบัตรหรือหนังสืออนุมัติจากแพทยสภา สบส. ถือว่าการอ้างความเชี่ยวชาญโดยไม่มีคุณวุฒิเป็นโฆษณาเท็จ
ร้านสปา นวดเพื่อสุขภาพ หรือนวดเพื่อเสริมสวย อยู่ใต้กฎหมายอีกฉบับ คือพระราชบัญญัติสถานประกอบการเพื่อสุขภาพ พ.ศ. 2559 ถ้าจะทำบริการที่เป็นหัตถการทางการแพทย์ เช่น ฉีดโบท็อกซ์หรือฟิลเลอร์ ก็ต้องเปิดเป็นคลินิกเวชกรรมและให้แพทย์เป็นคนทำ
| ประเภทคลินิก | ผู้ประกอบวิชาชีพที่ต้องอยู่ตลอดเวลาที่คลินิกเปิด |
|---|---|
| คลินิกเวชกรรม รวมคลินิกเสริมความงาม | ผู้ประกอบวิชาชีพเวชกรรม (แพทย์) |
| คลินิกทันตกรรม | ผู้ประกอบวิชาชีพทันตกรรม (ทันตแพทย์) |
| คลินิกการพยาบาลและการผดุงครรภ์ | ผู้ประกอบวิชาชีพการพยาบาลและการผดุงครรภ์ชั้นหนึ่ง หรือผู้ประกอบวิชาชีพการพยาบาลชั้นหนึ่ง |
| คลินิกกายภาพบำบัด | ผู้ประกอบวิชาชีพกายภาพบำบัด |
| คลินิกเทคนิคการแพทย์ | ผู้ประกอบวิชาชีพเทคนิคการแพทย์ |
| คลินิกการแพทย์แผนไทย | ผู้ประกอบวิชาชีพการแพทย์แผนไทย หรือการแพทย์แผนไทยประยุกต์ |
| คลินิกการประกอบโรคศิลปะ เช่น คลินิกแพทย์แผนจีน | ผู้ประกอบโรคศิลปะในสาขาที่ได้รับอนุญาต เช่น สาขาการแพทย์แผนจีน |
| คลินิกเฉพาะทาง | ผู้ประกอบวิชาชีพเฉพาะทางตามที่ได้รับอนุญาต |
| สหคลินิก | ผู้ประกอบวิชาชีพทุกสาขาที่ได้รับอนุญาต |
ขอใบอนุญาตเปิดคลินิกที่ไหน ใช้เวลานานแค่ไหน
ถ้าคลินิกอยู่ในกรุงเทพฯ ให้ยื่นที่ สบส. ที่ศูนย์บริการธุรกิจแบบเบ็ดเสร็จ ชั้น 1 อาคาร สบส. ในกระทรวงสาธารณสุข หรือยื่นออนไลน์ผ่าน Biz Portal ถ้าอยู่ต่างจังหวัด ให้ติดต่อกลุ่มงานคุ้มครองผู้บริโภคของสำนักงานสาธารณสุขจังหวัดที่คลินิกตั้งอยู่
ก่อนออกใบอนุญาต มาตรา 18 กำหนดให้ผู้อนุญาตตรวจให้ครบ 5 เรื่อง คือแผนงานการจัดตั้งที่ได้รับอนุมัติแล้ว สถานที่ตามลักษณะที่กฎกระทรวงกำหนด เครื่องมือและเวชภัณฑ์ที่จำเป็น ผู้ประกอบวิชาชีพตามจำนวนที่กำหนด และชื่อคลินิกที่ถูกต้องตามกฎกระทรวง ในทางปฏิบัติจึงควรเซ็นสัญญาเช่าและออกแบบห้องหลังจากเช็กกฎเรื่องสถานที่แล้ว ไม่ใช่ก่อน
คู่มือสำหรับประชาชนของ สบส. สำหรับการขออนุญาตประกอบกิจการและดำเนินการคลินิก ระบุระยะเวลารวม 2 เดือน แบ่งเป็นตรวจเอกสาร 1 วัน พิจารณาและตรวจสถานที่ 60 วัน ลงนาม 5 วัน และแจ้งผล 1 วัน ตัวเลขนี้นับจากวันที่เอกสารครบ ถ้าต้องแก้เอกสารหรือแก้สถานที่ก็ต้องบวกเวลาเพิ่ม สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดแต่ละแห่งอาจมีขั้นตอนย่อยต่างกัน ให้ถามหน่วยงานที่คุณจะยื่นโดยตรง
- ตรวจเอกสาร1 วัน นับจากวันที่เอกสารครบ
- พิจารณาและตรวจสถานที่60 วัน ขั้นที่ใช้เวลามากที่สุด แก้เอกสารหรือสถานที่ต้องบวกเวลาเพิ่ม
- ลงนาม5 วัน
- แจ้งผล1 วัน
เปิดคลินิกในนามบุคคลหรือบริษัทดี ต้องจดทะเบียนอะไรอีกบ้าง
ได้ทั้งสองแบบ การเลือกจึงเป็นเรื่องภาษีและความรับผิดมากกว่าเรื่องใบอนุญาต พระราชบัญญัติสถานพยาบาลเปิดให้ทั้งบุคคลธรรมดาและนิติบุคคลเป็นผู้รับอนุญาต ถ้าเป็นนิติบุคคล มาตรา 17 กำหนดให้ผู้จัดการหรือผู้แทนต้องมีคุณสมบัติเดียวกับผู้ขอที่เป็นบุคคล ตัวอย่างหนึ่งที่เห็นผลทันทีคือหน้าที่หักภาษี ณ ที่จ่ายค่ามือหมอ ซึ่งมีรายละเอียดในหัวข้อค่ามือหมอด้านล่าง ให้คุยกับนักบัญชีก่อนยื่นขอใบอนุญาต เพราะสิทธิยกเว้น VAT ผูกกับสถานพยาบาลที่ได้รับอนุญาต ผู้ที่เก็บเงินจากคนไข้จึงควรเป็นผู้รับอนุญาตเอง
ถ้ามีพนักงานตั้งแต่ 1 คนขึ้นไป ต้องขึ้นทะเบียนนายจ้างและขึ้นทะเบียนลูกจ้างเป็นผู้ประกันตนกับสำนักงานประกันสังคมภายใน 30 วันนับจากวันที่มีลูกจ้าง ใช้แบบ สปส.1-01 สำหรับนายจ้าง พนักงานที่เข้าใหม่หลังจากนั้นก็ต้องแจ้งภายใน 30 วันเหมือนกัน
เรื่องจดทะเบียน VAT คลินิกที่ให้บริการรักษาพยาบาลอย่างเดียวไม่ต้องจด และจดไม่ได้ด้วย รายละเอียดอยู่ในหัวข้อถัดไป
คลินิกต้องเสีย VAT ไหม
ส่วนใหญ่ไม่ต้อง ประมวลรัษฎากรมาตรา 81(1)(ญ) ยกเว้น VAT ให้ "การให้บริการรักษาพยาบาลของสถานพยาบาลตามกฎหมายว่าด้วยสถานพยาบาล" คลินิกที่มีใบอนุญาตครบและให้บริการ ณ สถานที่ที่ระบุในใบอนุญาต จึงไม่ต้องเก็บ VAT จากคนไข้ อย่าสับสนกับข้อ (ฌ) ที่อยู่ติดกัน ข้อนั้นยกเว้น VAT ให้การประกอบโรคศิลปะและวิชาชีพอิสระของตัวบุคคล ไม่ใช่ของสถานพยาบาล
ข้อที่คนพลาดบ่อยคือจดทะเบียน VAT ไว้ก่อนเผื่อได้ภาษีซื้อคืน ทำแบบนั้นไม่ได้ มาตรา 81/3 เปิดให้ขอจดโดยสมัครใจเฉพาะบางกิจการ และบริการรักษาพยาบาลไม่อยู่ในรายการนั้น ข้อหารือกรมสรรพากร กค 0702/6973 ลงวันที่ 7 กันยายน 2561 วินิจฉัยกรณีแพทย์ที่เปิดคลินิกแล้วจด VAT ตามคำแนะนำที่ได้มา ว่าไม่มีหน้าที่และไม่มีสิทธิจด ต้องถอนทะเบียน แถมยังต้องรับผิดจากการออกใบกำกับภาษีทั้งที่ไม่มีสิทธิออก ทั้งภาษีที่ขาด เงินเพิ่ม เบี้ยปรับ และค่าปรับทางอาญา
แล้วถ้าคลินิกขายของที่ไม่ใช่การรักษาล่ะ? ข้อยกเว้นครอบคลุมเฉพาะบริการรักษาพยาบาล ของอย่างเครื่องสำอางหรืออาหารเสริมที่ขายให้คนทั่วไปโดยไม่ผ่านการตรวจรักษา ตลอดจนบริการสปาหรือนวดที่ไม่ใช่หัตถการทางการแพทย์ ไม่ได้รับยกเว้น ถ้ารายรับส่วนนี้เกิน 1.8 ล้านบาทต่อปี ก็ต้องจดทะเบียน VAT สำหรับรายรับส่วนนั้น แล้วต้องเฉลี่ยภาษีซื้อระหว่างกิจการที่เสียและไม่เสีย VAT ตามมาตรา 82/6 คลินิกความงามเจอเรื่องนี้บ่อยที่สุด เพราะเส้นแบ่งระหว่างรักษากับขายของบางมาก บริการไหนอยู่ฝั่งไหนต้องดูข้อเท็จจริงรายกรณี ให้ถามนักบัญชีก่อนตั้งราคา
ทำไม VAT ค่าเครื่องมือ ค่าตกแต่ง และค่าโปรแกรม ถึงเป็นต้นทุนจริงของคลินิก
เพราะคลินิกไม่ได้จด VAT จึงเอาภาษีซื้อไปหักกับอะไรไม่ได้ ทุกบาทของ VAT ที่จ่ายไปคือเงินที่หายไปจริง ต่างจากธุรกิจที่จด VAT ซึ่งหักภาษีซื้อกับภาษีขายได้ VAT 7% จึงแทบไม่เป็นต้นทุน
สมมติคลินิกซื้อเครื่องเลเซอร์ราคา 1,500,000 บาทก่อน VAT บิลที่ต้องจ่ายจริงคือ 1,605,000 บาท บริษัททั่วไปขอคืน 105,000 บาทนั้นได้ คลินิกขอไม่ได้ ค่าตกแต่งร้าน เครื่องมือ ยา เวชภัณฑ์ และค่าโปรแกรมรายเดือนที่มี VAT ก็เป็นแบบเดียวกันทุกรายการ
ค่าเช่าเป็นข้อยกเว้น ค่าเช่าอสังหาริมทรัพย์ได้รับยกเว้น VAT ตามมาตรา 81(1)(ต) ตัวค่าเช่าเองจึงไม่มี VAT แต่ค่าบริการส่วนกลางหรือค่าบริการที่ห้างหรืออาคารแยกเรียกเก็บมักมี VAT ขอใบแจ้งหนี้ที่แยกสองส่วนนี้ให้ชัดก่อนเซ็นสัญญา
ผลในทางปฏิบัติคือตอนเทียบราคา ให้เทียบตัวเลขที่รวม VAT แล้วเสมอ ผู้ขายที่บอกราคาไม่รวม VAT ดูถูกกว่าจริง 7% สำหรับคลินิก
ต้นทุนสุทธิของบริษัทที่จด VAT และขอคืน VAT ได้ เทียบกับคลินิกที่ขอคืนไม่ได้
ส่วนต่างคือ VAT 7% หรือ 105,000 บาท ที่คลินิกขอคืนไม่ได้
ค่ามือหมอ (DF) ต้องหักภาษี ณ ที่จ่ายยังไง
ขึ้นกับว่าหมอทำงานกับคลินิกในรูปแบบไหน ข้อหารือกรมสรรพากร กค 0702/1703 ลงวันที่ 4 มีนาคม 2553 แยกไว้ชัดว่า ถ้าค่าตอบแทนมาจากการจ้างแรงงาน ถือเป็นเงินได้ตามมาตรา 40(1) แม้งานนั้นจะเป็นงานรักษาก็ตาม ถ้าหมอทำสัญญาขอใช้สถานที่และเครื่องมือของคลินิกเพื่อรักษาคนไข้ในนามตัวเอง แล้วแบ่งค่ารักษาให้คลินิกเป็นลายลักษณ์อักษร จึงถือเป็นเงินได้จากวิชาชีพอิสระตามมาตรา 40(6) ถึงคลินิกจะเป็นคนเก็บเงินแทนก็ตาม
สองแบบนี้หักภาษีต่างกัน ถ้าเป็นเงินได้ตามมาตรา 40(1) คลินิกหักภาษีแบบเงินเดือนและยื่น ภ.ง.ด.1 ถ้าเป็นเงินได้ตามมาตรา 40(6) และคลินิกเป็นบริษัท ห้างหุ้นส่วนนิติบุคคล หรือนิติบุคคลอื่น คำสั่งกรมสรรพากรที่ ท.ป.4/2528 ข้อ 7 กำหนดให้หักไว้ร้อยละ 3 แล้วยื่นด้วยแบบ ภ.ง.ด.3 ถ้าคลินิกเป็นของบุคคลธรรมดา หน้าที่หัก ณ ที่จ่ายจะต่างออกไป ให้ยืนยันกับนักบัญชี
ข้อหารือเดียวกันยังระบุว่า ถ้าเป็นเงินได้ตามมาตรา 40(6) จำนวนที่เป็นเงินได้ของหมอคือค่ารักษาทั้งจำนวนที่เก็บจากคนไข้ ไม่ใช่เฉพาะส่วนที่เหลือหลังแบ่งให้คลินิก สัญญากับหมอแต่ละคนจึงควรเขียนให้ชัดตั้งแต่แรก และระบบคิดค่ามือต้องเก็บตัวเลขได้ทั้งสองแบบ
ข้อมูลคนไข้กับ PDPA ต้องทำอะไรตั้งแต่วันแรก
ข้อมูลสุขภาพเป็นข้อมูลอ่อนไหวตามมาตรา 26 ของพระราชบัญญัติคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล พ.ศ. 2562 หลักทั่วไปคือต้องได้รับความยินยอมโดยชัดแจ้งก่อนเก็บ แต่มาตรา 26(5)(ก) ยกเว้นให้กรณีที่จำเป็นเพื่อการวินิจฉัยโรคและการรักษาทางการแพทย์ การจดประวัติเพื่อรักษาจึงทำได้ ส่วนการใช้ข้อมูลเกินจากการรักษา เช่น เอารูปก่อนและหลังทำไปโพสต์ หรือส่งโปรโมชันให้คนไข้ ควรขอความยินยอมแยกเป็นเรื่องๆ และเก็บหลักฐานว่าคนไข้ยินยอมเมื่อไหร่ กับข้อความฉบับไหน
ถ้าข้อมูลรั่ว มาตรา 37(4) กำหนดให้แจ้งสำนักงานคณะกรรมการคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคลภายใน 72 ชั่วโมงนับจากรู้เหตุ ยกเว้นเหตุนั้นไม่เสี่ยงจะกระทบสิทธิของเจ้าของข้อมูล ถ้าคุณตอบไม่ได้ว่าใครเปิดดูแฟ้มคนไข้คนไหนเมื่อไหร่ การประเมินเหตุภายใน 72 ชั่วโมงก็แทบเป็นไปไม่ได้
เรื่องเจ้าหน้าที่คุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล (DPO) มาตรา 41(3) กำหนดให้ผู้ควบคุมข้อมูลที่มีกิจกรรมหลักเป็นการเก็บ ใช้ หรือเปิดเผยข้อมูลตามมาตรา 26 ต้องมี DPO คลินิกเล็กเข้าข่ายข้อนี้แค่ไหนยังตีความกันอยู่ ให้ถามที่ปรึกษากฎหมายสำหรับกรณีของคุณ
คลินิกเปิดใหม่ต้องมีระบบอะไรบ้าง ควรเริ่มอันไหนก่อน
ลำดับที่ได้ผลคือเริ่มจากสิ่งที่กฎหมายกับเงินบังคับ แล้วค่อยไปเรื่องความสะดวก เริ่มที่เวชระเบียนกับการบันทึกความยินยอม เพราะคนไข้รายแรกก็ต้องมีแล้ว ตามด้วยใบเสร็จ ซึ่งต้องเป็นใบเสร็จรับเงินธรรมดา ไม่ใช่ใบกำกับภาษี ถ้าคลินิกไม่ได้จด VAT ต่อด้วยสต๊อกยาและเวชภัณฑ์ที่ตามล็อตและวันหมดอายุได้ แล้วจึงเป็นระบบนัดหมาย
ระบบคิดค่ามือหมอรอได้จนกว่าจะมีหมอคนที่สอง แต่ต้องพร้อมก่อนรอบจ่ายแรก เพราะภาษีหัก ณ ที่จ่ายต้องยื่นทุกเดือน รายงานรายวัน รายได้ต่อหมอ และลูกหนี้ค้างชำระ ควรมีตั้งแต่เดือนแรก เพราะเป็นตัวเลขชุดเดียวที่บอกว่าคลินิกไปรอดหรือไม่
ตารางนี้เทียบสามทางเลือกที่คลินิกเปิดใหม่ใช้กันจริง ไม่มีทางไหนดีที่สุดในทุกแถว คลินิกหมอคนเดียวที่เพิ่งเปิด เริ่มจากกระดาษหรือ Excel ก็ยังพอไปได้ แต่ถ้ารู้อยู่แล้วว่าจะมีหมอลูกจ้างหรือสาขาที่สอง การเริ่มบนระบบตั้งแต่แรกถูกกว่าการย้ายทีหลัง
| กระดาษ / Excel | โปรแกรมคลินิกสำเร็จรูป | ระบบสั่งทำเฉพาะ | |
|---|---|---|---|
| เริ่มใช้ได้เมื่อไหร่ | วันนี้ | หลังสมัครและตั้งค่า | หลังออกแบบและพัฒนาเสร็จ |
| ค่าใช้จ่ายเริ่มต้น | แทบไม่มี | ค่ารายเดือนหรือรายปี | ค่าพัฒนาก้อนแรก ตามด้วยค่าดูแลรายปี |
| เวชระเบียนและความยินยอม | ค้นยาก ทำสำเนาง่าย พิสูจน์ไม่ได้ว่าใครเปิดดู | มีโครงสร้างให้ ส่วนใหญ่มีบันทึกการเข้าถึง | ออกแบบได้ตามต้องการ |
| ใบเสร็จและรายงานภาษี | ทำมือ เสี่ยงเลขซ้ำและออกเอกสารผิดประเภท | ออกเอกสารและรายงานภาษีจากระบบ | ต้องสร้างเอง และต้องตามกฎภาษีที่เปลี่ยนเอง |
| สต๊อกยาตามล็อตและวันหมดอายุ | ทำได้แต่ต้องมีคนคุมไฟล์ทุกวัน | มีในหลายโปรแกรม ควรขอดูก่อนซื้อ | ทำได้ตรงตามที่ต้องการ |
| ค่ามือหมอและหัก ณ ที่จ่าย | สูตรในไฟล์ พังง่ายเมื่อกติกาซับซ้อนขึ้น | มีในบางแพ็กเกจ ควรทดสอบกับตัวเลขจริง | ทำได้ทุกกติกา |
| เปิดสาขาที่สอง | ไฟล์แยกกัน รวมตัวเลขเอง | ขึ้นกับว่าโปรแกรมรองรับหลายสาขาหรือไม่ | ต้องออกแบบไว้ตั้งแต่แรก |
| เหมาะกับใคร | หมอคนเดียว คนไข้ยังไม่มาก | คลินิกส่วนใหญ่ที่ทำงานแบบคลินิกทั่วไป | คลินิกหรือเครือที่มีขั้นตอนเฉพาะจนโปรแกรมสำเร็จรูปไม่ตอบ |
| SyncEdge อยู่ตรงไหน | ย้ายมา SyncEdge Clinic เมื่อไหร่ นำเข้าไฟล์ Excel หรือ CSV เดิมได้ฟรี | SyncEdge Clinic อยู่กลุ่มนี้ เริ่ม ฿990 ต่อเดือนรวม VAT แล้ว ทดลองฟรี 2 เดือน | งานหลักของ SyncEdge คือรับทำซอฟต์แวร์สั่งทำ |
เปิดคลินิกแบบไหน ต้องดูเรื่องอะไรบ้าง ลองดูสี่สถานการณ์ตัวอย่าง
สี่สถานการณ์นี้เป็นตัวอย่างสมมติที่ประกอบขึ้นเพื่ออธิบาย ไม่ใช่คลินิกจริงแห่งไหน และไม่ใช่คำแนะนำทางกฎหมายหรือภาษีสำหรับกรณีของคุณ หาแถวที่ใกล้กับแผนของคุณที่สุด แล้วกลับไปอ่านหัวข้อที่เกี่ยวข้องด้านบนให้ครบ เรื่องที่มีผลกับเงินหรือใบอนุญาต ให้ยืนยันกับนักบัญชีของคุณ และ สบส. หรือสำนักงานสาธารณสุขจังหวัดก่อนเสมอ
| สถานการณ์ | ใบอนุญาตและผู้ดำเนินการ | เรื่องภาษี | ระบบที่ควรตั้งก่อน | |
|---|---|---|---|---|
| หมอเปิดคลินิกเวชกรรมของตัวเอง | แพทย์คนเดียวเปิดคลินิกเวชกรรมเล็กๆ ในนามตัวเอง และตรวจคนไข้เองทุกวันที่คลินิกเปิด | หมอถือได้ทั้งใบอนุญาตประกอบกิจการและใบอนุญาตให้ดำเนินการตามมาตรา 27 วันไหนหมอไม่อยู่ ต้องมีแพทย์คนอื่นอยู่ปฏิบัติงานแทน เพราะคลินิกต้องมีแพทย์อยู่ตลอดเวลาที่เปิด | ค่ารักษาได้รับยกเว้น VAT ตามมาตรา 81(1)(ญ) และจะจด VAT ไว้เผื่อขอคืนภาษีซื้อก็ไม่ได้ VAT ที่จ่ายไปกับเครื่องมือและค่าตกแต่งจึงเป็นต้นทุนจริง | เวชระเบียนกับความยินยอม ใบเสร็จรับเงินธรรมดา และสต๊อกยาตามล็อตและวันหมดอายุ ช่วงแรกใช้กระดาษหรือ Excel ก็ยังพอไปได้ |
| นักลงทุนเปิดคลินิกความงามในนามบริษัท | เจ้าของไม่ใช่หมอ ตั้งบริษัทเปิดคลินิกเสริมความงาม จ่ายค่ามือ (DF) ให้แพทย์ที่มาทำหัตถการ และขายสกินแคร์หน้าร้านด้วย | บริษัทถือใบอนุญาตประกอบกิจการได้ แต่ผู้ดำเนินการต้องเป็นแพทย์ เพราะ สบส. จัดบริการเสริมความงามไว้ในคลินิกเวชกรรม ถ้าจะยิงแอด ต้องขออนุมัติข้อความหรือภาพตามมาตรา 38 ก่อน | ถ้าแพทย์ใช้สถานที่ในนามตัวเอง (เงินได้ตามมาตรา 40(6)) บริษัทหักไว้ 3% แล้วยื่น ภ.ง.ด.3 สกินแคร์ที่ขายโดยไม่ผ่านการตรวจรักษาไม่ได้รับยกเว้น VAT ถ้ารายรับส่วนนี้เกิน 1.8 ล้านบาทต่อปีต้องจด VAT ให้นักบัญชียืนยันว่ารายการไหนอยู่ฝั่งไหน | สัญญากับแพทย์แต่ละคนที่เขียนแบบการทำงานไว้ชัด ระบบคิดค่ามือที่พร้อมก่อนรอบจ่ายแรก ใบเสร็จที่แยกค่ารักษากับค่าสินค้าได้ และความยินยอมแยกสำหรับเอารูปก่อนและหลังทำไปโพสต์ |
| คลินิกการแพทย์แผนไทย | เปิดคลินิกการแพทย์แผนไทยที่ตรวจรักษาและจ่ายยาสมุนไพร แล้วอยากขายสมุนไพรหรือเปิดนวดเพื่อสุขภาพแยกออกมาด้วย | ผู้ดำเนินการและคนที่อยู่ตลอดเวลาที่คลินิกเปิด ต้องเป็นผู้ประกอบวิชาชีพการแพทย์แผนไทยหรือแผนไทยประยุกต์ ส่วนร้านนวดเพื่อสุขภาพที่แยกออกมาอยู่ใต้พระราชบัญญัติสถานประกอบการเพื่อสุขภาพ พ.ศ. 2559 | การตรวจรักษาของคลินิกได้รับยกเว้น VAT แต่นวดที่ไม่ใช่หัตถการทางการแพทย์กับสมุนไพรที่ขายโดยไม่ผ่านการตรวจรักษาไม่ได้รับยกเว้น บริการไหนนับเป็นการรักษา ให้นักบัญชียืนยันก่อนตั้งราคา | เวชระเบียนกับความยินยอม ใบเสร็จที่แยกค่ารักษาออกจากค่าสินค้าและค่านวด และสต๊อกยาสมุนไพรตามล็อตและวันหมดอายุ |
| คลินิกทันตกรรมที่กำลังจะเปิดสาขาสอง | คลินิกทันตกรรมที่มีทันตแพทย์ 2 คนรับค่ามือ (DF) และวางแผนเปิดสาขาที่สอง | ผู้ดำเนินการต้องเป็นทันตแพทย์ที่ยังเป็นผู้ดำเนินการอยู่ไม่ถึง 2 แห่ง และควบคุมดูแลได้ใกล้ชิดตามมาตรา 25 สาขาใหม่จึงต้องวางตัวผู้ดำเนินการและทันตแพทย์ประจำไว้ก่อนยื่น ขั้นตอนของสาขาใหม่ให้ถาม สบส. หรือสำนักงานสาธารณสุขจังหวัด | ถ้าทันตแพทย์ใช้สถานที่ในนามตัวเอง เงินได้ของทันตแพทย์คนนั้นคือค่ารักษาทั้งจำนวนที่เก็บจากคนไข้ ไม่ใช่เฉพาะส่วนที่เหลือหลังแบ่ง ถ้าคลินิกเป็นบริษัทให้หัก 3% ยื่น ภ.ง.ด.3 ถ้าเป็นของบุคคลธรรมดา ให้ยืนยันหน้าที่หักกับนักบัญชี | ระบบคิดค่ามือที่เก็บตัวเลขได้ทั้งแบบลูกจ้างและแบบใช้สถานที่ และรองรับหลายสาขาตั้งแต่แรก เพราะเริ่มบนระบบตั้งแต่แรกถูกกว่าย้ายทีหลัง |
หมอเปิดคลินิกเวชกรรมของตัวเอง ดูโปรแกรมคลินิกเวชกรรมของ SyncEdge Clinic
เปิดคลินิกใหม่ ใช้ Excel โปรแกรมคลินิกทั่วไป หรือ SyncEdge Clinic ต่างกันยังไง
ถ้าคลินิกยังเล็กมาก หมอคนเดียว คนไข้ไม่กี่ราย Excel พอใช้ได้ในช่วงสัปดาห์แรกๆ แต่พอต้องพิสูจน์ว่าใครเปิดดูประวัติคนไข้ ต้องคิดค่ามือให้หมอคนที่สองพร้อมหักภาษี ณ ที่จ่าย หรือต้องรู้ว่ายาล็อตไหนใกล้หมดอายุ ก็ถึงเวลาเลือกโปรแกรมคลินิก และ SyncEdge Clinic เป็นหนึ่งในตัวเลือกนั้น
โปรแกรมคลินิกเจ้าอื่นอาจเหมาะกับบางคลินิกมากกว่า ถ้าคุณต้องส่ง SMS เตือนนัด เชื่อมกับ LINE OA หรือให้คนไข้จองคิวเองออนไลน์ SyncEdge Clinic ยังไม่มีสามเรื่องนี้ ในตาราง ช่องราคาของเราใช้ราคาที่ประกาศไว้เท่านั้น ส่วนเจ้าอื่นราคาต่างกันไปตามผู้ขาย เราจึงชี้ไปที่คู่มือราคาแทนการเดาตัวเลข
| Excel หรือกระดาษ | โปรแกรมคลินิกเจ้าอื่น | SyncEdge Clinic | |
|---|---|---|---|
| เวชระเบียนและความยินยอม | พอไหวถ้าคนไข้ยังน้อย แต่ค้นยาก และไม่รู้ว่าใครเปิดดู | มีเกือบทุกโปรแกรม ควรเช็กว่าเก็บความยินยอมคู่กับข้อความที่คนไข้ยินยอมจริงหรือเปล่า | เวชระเบียนพร้อมความยินยอม PDPA ที่เก็บแยกตามเวอร์ชันของข้อความ |
| ใบเสร็จและค่ามือหมอ (DF) | ใบเสร็จทำจากแม่แบบ ค่ามือคิดด้วยสูตรในไฟล์ | ใบเสร็จมีแทบทุกโปรแกรม ส่วนกติกาค่ามือและหัก ณ ที่จ่ายต่างกันไปตามโปรแกรมและแพ็กเกจ | ใบเสร็จ ใบกำกับภาษี และกติกาค่ามือ มีทุกแพ็กเกจ หัก ณ ที่จ่ายจากค่ามือและหนังสือรับรองการหักภาษีเริ่มที่ Starter |
| สต๊อกยาและเวชภัณฑ์ตามล็อตและวันหมดอายุ | ทำได้ถ้ามีคนอัปเดตไฟล์ทุกวัน | มีในหลายโปรแกรม ขอดูตอนจ่ายยาจริงว่าระบบตัดล็อตไหน | ตัดสต๊อกตามล็อตและวันหมดอายุ มีประวัติรับเข้าและจ่ายออกครบ |
| รายงาน | ต้องทำตารางสรุปเอง | ต่างกันไปตามโปรแกรม ขอดูตัวอย่างรายงานรายได้รายวันก่อนซื้อ | รายได้รายวัน ลูกหนี้ค้างชำระ และรายงาน ภ.พ.30 มีทุกแพ็กเกจ หนังสือรับรองหัก ณ ที่จ่ายของค่ามือเริ่มที่ Starter กำไรขาดทุนรายหมอเริ่มที่ Starter |
| PDPA และที่เก็บข้อมูล | ไม่มีบันทึกว่าใครเปิดไฟล์ คัดลอกออกไปได้ง่าย ไฟล์อยู่ในเครื่องหรือคลาวด์ที่คุณใช้ | ส่วนใหญ่มีบันทึกการเข้าถึง ควรถามว่าแก้ย้อนหลังได้ไหม และข้อมูลเก็บที่ประเทศไหน | Audit Log ที่ค้นได้และแก้ย้อนหลังไม่ได้ เข้ารหัสข้อมูลอ่อนไหวอย่างเลขบัตรประชาชนและบันทึกทางการแพทย์ ข้อมูลเก็บในประเทศไทย |
| SMS, LINE OA และให้คนไข้จองคิวเอง | ไม่มี | บางโปรแกรมมี ถ้าคลินิกคุณขาดเรื่องนี้ไม่ได้ โปรแกรมเจ้าอื่นอาจเหมาะกว่า | ตอนนี้ยังไม่มี |
| ราคา (รวม VAT) | แทบไม่มีค่าใช้จ่าย | ต่างกันไปตามผู้ขาย ดูคู่มือราคาโปรแกรมคลินิกของเรา | Solo ฿990 ต่อเดือน (ผู้ใช้ 8 คน 1 สาขา) Starter ฿2,490 (ผู้ใช้ 20 คน) Pro ฿5,990 (3 สาขา สาขาละ 20 คน สาขาเพิ่มเดือนละ ฿990 หรือปีละ ฿9,900) Enterprise เสนอราคาแยก |
| ลองก่อนจ่าย | ไม่ต้องสมัครอะไร | ถามผู้ขายว่ามีเดโมหรือช่วงทดลองให้ไหม | ทดลองฟรี 2 เดือน สมัครเองบนเว็บ ไม่ต้องใช้บัตรเครดิต นำเข้าข้อมูลจาก Excel หรือ CSV ได้ฟรี |
SyncEdge Clinic ช่วยตรงไหน และไม่ได้ช่วยตรงไหน
SyncEdge Clinic เป็นโปรแกรมคลินิกสำเร็จรูปที่ออกแบบจากขั้นตอนของคลินิกไทย รองรับคลินิกเวชกรรม ทันตกรรม เสริมความงาม และแพทย์แผนจีน ส่วนคลินิกแพทย์แผนไทยและกายภาพบำบัดใช้หน้าจอตรวจรักษามาตรฐาน ข้อมูลเก็บในประเทศไทย ระบบเก็บความยินยอม PDPA แยกตามเวอร์ชันของข้อความ มี Audit Log ที่แก้ย้อนหลังไม่ได้ สต๊อกตามล็อตและวันหมดอายุได้ ออกรายงาน ภ.พ.30 รายเดือน และออกหนังสือรับรองการหักภาษี ณ ที่จ่ายของค่ามือแต่ละรอบจ่ายได้ตั้งแต่ Starter แต่ยังไม่สร้างแบบ ภ.ง.ด.1 ภ.ง.ด.53 หรือไฟล์ยื่น ภ.ง.ด.3 รายเดือน
ราคารวม VAT 7% แล้ว ตัวเลขที่เห็นจึงเป็นเงินที่คลินิกจ่ายจริง Solo เดือนละ ฿990 สำหรับผู้ใช้ 8 คน 1 สาขา มีค่ามือหมอพื้นฐาน Starter เดือนละ ฿2,490 สำหรับผู้ใช้ 20 คน เพิ่มค่ามือขั้นสูงที่คำนวณพร้อมหัก ณ ที่จ่าย Pro เดือนละ ฿5,990 ใช้ได้ 3 สาขา ผู้ใช้สาขาละ 20 คน สาขาที่ 4 เป็นต้นไปเพิ่มสาขาละ ฿9,900 ต่อปี หรือ ฿990 ต่อเดือนถ้าจ่ายรายเดือน สมัครเองได้ที่ clinic.syncedge.tech/register ทดลองฟรี 2 เดือน ไม่ต้องใช้บัตรเครดิต และนำเข้าข้อมูลเดิมจาก Excel หรือ CSV ได้โดยไม่มีค่าใช้จ่าย
สิ่งที่ตอนนี้ไม่มี คือระบบให้คนไข้จองคิวเอง การเชื่อมกับ LINE OA และการส่ง SMS ถ้าสามเรื่องนี้เป็นหัวใจของคลินิกคุณ ให้นับเข้าไปตอนเทียบ และถ้าขั้นตอนของคลินิกคุณเฉพาะจนไม่มีโปรแกรมสำเร็จรูปไหนตอบได้ งานหลักของเราคือรับทำซอฟต์แวร์สั่งทำ เราจะบอกตรงๆ ว่าคุณอยู่ในกรณีไหน
เช็กลิสต์ก่อนเปิดคลินิก
- เลือกประเภทคลินิก และมีผู้ประกอบวิชาชีพที่ตรงกับประเภทนั้นอยู่ประจำได้ตลอดเวลาที่คลินิกเปิด
- ตกลงว่าใครถือใบอนุญาตประกอบกิจการ และใครเป็นผู้ดำเนินการ ก่อนเริ่มยื่นเอกสาร
- เช็กกฎเรื่องสถานที่กับ สบส. หรือสำนักงานสาธารณสุขจังหวัด ก่อนเซ็นสัญญาเช่าและก่อนตกแต่ง
- เผื่อเวลาอย่างน้อย 2 เดือนนับจากวันที่เอกสารครบ และไม่รับคนไข้ก่อนได้ใบอนุญาตครบทั้งสองใบ
- ให้นักบัญชียืนยันว่าบริการและสินค้าไหนได้รับยกเว้น VAT และอย่าจด VAT สำหรับบริการรักษาพยาบาล
- ทำสัญญากับหมอทุกคนให้ชัดว่าเป็นลูกจ้างหรือใช้สถานที่ในนามตัวเอง แล้วตั้งวิธีหัก ณ ที่จ่ายให้ตรง
- ขึ้นทะเบียนนายจ้างกับประกันสังคมภายใน 30 วันนับจากวันที่มีลูกจ้างคนแรก
- ตั้งระบบเวชระเบียน ความยินยอม PDPA ใบเสร็จ และสต๊อก ให้พร้อมก่อนคนไข้รายแรก
คำถามที่พบบ่อย
เปิดคลินิกต้องมีอะไรบ้าง
ต้องมีใบอนุญาต 2 ใบตาม พ.ร.บ.สถานพยาบาล พ.ศ. 2541 คือใบอนุญาตประกอบกิจการสำหรับเจ้าของ และใบอนุญาตให้ดำเนินการสำหรับผู้ประกอบวิชาชีพที่คุมคลินิก สถานที่ เครื่องมือ และผู้ประกอบวิชาชีพต้องครบตามกฎกระทรวง มีพนักงานต้องขึ้นทะเบียนประกันสังคมภายใน 30 วัน และควรมีเวชระเบียน ใบเสร็จ และสต๊อกยาพร้อมตั้งแต่วันเปิด
ไม่ใช่หมอ เปิดคลินิกได้ไหม
ได้ คนที่ไม่ใช่หมอเป็นผู้รับใบอนุญาตประกอบกิจการสถานพยาบาลได้ ถ้าอายุไม่ต่ำกว่า 20 ปี มีถิ่นที่อยู่ในไทย และไม่มีลักษณะต้องห้ามตามมาตรา 17 แต่ต้องมีผู้ประกอบวิชาชีพที่ตรงกับประเภทคลินิกมาเป็นผู้ดำเนินการ และมีผู้ประกอบวิชาชีพอยู่ปฏิบัติงานตลอดเวลาที่คลินิกเปิด
เปิดคลินิกความงามต้องจบอะไร
ผู้ดำเนินการต้องเป็นแพทย์ที่มีใบอนุญาตประกอบวิชาชีพเวชกรรม เพราะ สบส. จัดบริการเสริมความงามไว้ในคลินิกเวชกรรม โบท็อกซ์และฟิลเลอร์ต้องทำโดยแพทย์ในสถานพยาบาลที่ได้รับอนุญาต ถ้าจะโฆษณาว่าเชี่ยวชาญด้านความงามหรือผิวหนัง แพทย์ต้องมีวุฒิบัตรหรือหนังสืออนุมัติจากแพทยสภา เจ้าของที่ไม่ใช่แพทย์ถือใบประกอบกิจการได้ แต่ต้องมีแพทย์เป็นผู้ดำเนินการ
เปิดคลินิกแพทย์แผนไทย แพทย์แผนจีน กายภาพบำบัด หรือคลินิกพยาบาล ต้องมีใครเป็นผู้ดำเนินการ
ผู้ประกอบวิชาชีพที่ตรงกับประเภทคลินิก แผนไทยใช้ผู้ประกอบวิชาชีพการแพทย์แผนไทยหรือแผนไทยประยุกต์ แผนจีนเป็นคลินิกการประกอบโรคศิลปะ ใช้ผู้ประกอบโรคศิลปะสาขาการแพทย์แผนจีน กายภาพบำบัดใช้นักกายภาพบำบัด คลินิกการพยาบาลและการผดุงครรภ์ใช้พยาบาลวิชาชีพชั้นหนึ่ง และเทคนิคการแพทย์ใช้นักเทคนิคการแพทย์ ทุกประเภทขอใบอนุญาต 2 ใบเหมือนกัน
คลินิกต้องเสีย VAT ไหม
ค่ารักษาไม่ต้อง เพราะได้รับยกเว้นตามประมวลรัษฎากรมาตรา 81(1)(ญ) และจะขอจด VAT เพื่อขอคืนภาษีซื้อก็ไม่ได้ ส่วนสินค้าหรือบริการที่ไม่ใช่การรักษา เช่น เครื่องสำอางหรืออาหารเสริมที่ขายโดยไม่ผ่านการตรวจ ไม่ได้รับยกเว้น ถ้ารายรับส่วนนี้เกิน 1.8 ล้านบาทต่อปีต้องจด VAT ให้นักบัญชีช่วยแยกรายรับสองส่วนนี้
ขอใบอนุญาตเปิดคลินิกใช้เวลานานแค่ไหน
คู่มือสำหรับประชาชนของ สบส. ระบุ 2 เดือนนับจากวันที่เอกสารครบ ขั้นที่นานที่สุดคือพิจารณาและตรวจสถานที่ 60 วัน ถ้าต้องแก้เอกสารหรือสถานที่ต้องบวกเวลาเพิ่ม ค่าธรรมเนียม 1,000 บาทสำหรับใบประกอบกิจการคลินิก และ 250 บาทสำหรับใบให้ดำเนินการ ต่างจังหวัดให้เช็กขั้นตอนกับสำนักงานสาธารณสุขจังหวัด