สัญญาจ้างเขียนโปรแกรม ต้องมีข้อไหนบ้าง ตัวอย่างข้อความ และจุดที่มักพัง

สัญญาจ้างเขียนโปรแกรม ต้องมีข้อไหนบ้าง

สิบข้อด้านล่างคือเรื่องที่ต้องมีคำตอบเป็นลายลักษณ์อักษร ถ้าร่างสัญญาที่ได้รับไม่พูดถึงข้อไหน ให้ถามก่อนเซ็น ข้อที่ไม่ได้เขียนไว้ มักกลายเป็นเรื่องที่ต้องมาเถียงกันตอนงานใกล้จบ

• ขอบเขตงาน รายการสิ่งที่ผู้ใช้ต้องทำได้ในระบบ แนบเป็นภาคผนวก
• งวดเงิน แต่ละงวดผูกกับงานที่ส่งมอบ ไม่ใช่ผูกกับวันที่
• ลิขสิทธิ์และซอร์สโค้ด ใครเป็นเจ้าของ และส่งมอบซอร์สโค้ดเมื่อไหร่ ในรูปแบบไหน
• การตรวจรับ ทดสอบกับอะไร กี่วัน และถ้าไม่ผ่านต้องทำอะไรต่อ
• งานเพิ่ม ขอเพิ่มหรือเปลี่ยนงานระหว่างทางต้องทำอย่างไร คิดราคายังไง
• การรับประกัน แก้ข้อบกพร่องให้ฟรีนานเท่าไหร่หลังตรวจรับ
• การดูแลหลังส่งมอบ ครอบคลุมอะไร ราคาเท่าไหร่ แยกจากค่าพัฒนา
• ข้อมูลส่วนบุคคล หน้าที่ของผู้รับจ้างในฐานะผู้ประมวลผลข้อมูลตาม PDPA
• การยกเลิกสัญญา ถ้าเลิกกลางทาง จ่ายเท่าไหร่ และได้อะไรกลับมา
• ภาษีและอากร ราคารวมภาษีมูลค่าเพิ่มหรือยัง หักภาษี ณ ที่จ่ายเท่าไหร่

รับเขียนโปรแกรมตามสั่ง ราคาเหมาจ่าย เป็นเจ้าของซอร์สโค้ด

ขอบเขตงาน เขียนยังไงไม่ให้เถียงกันทีหลัง

เขียนเป็นรายการสิ่งที่ผู้ใช้แต่ละกลุ่มต้องทำได้ในระบบ แล้วใช้รายการเดียวกันนี้เป็นรายการทดสอบตอนตรวจรับ แทนการเขียนว่าระบบมีหน้าจออะไรบ้าง หรือแนบเอกสารความต้องการหลายสิบหน้าที่ไม่มีใครอ่านจนจบ

เมื่อรายการนี้คือขอบเขต สิ่งที่อยู่ในรายการต้องทำให้ผ่าน สิ่งที่ไม่อยู่ในรายการคืองานเพิ่ม เรื่องที่มักเถียงกันว่านี่รวมอยู่ในราคาหรือเปล่าจะตอบได้ทันทีโดยเปิดรายการดู ควรให้ผู้ใช้ตัวจริงของแต่ละแผนกเป็นคนอ่านและเซ็นรับรายการ ไม่ใช่ผู้บริหารคนเดียว

• ตัวอย่างรายการ พนักงานขายสร้างใบเสนอราคาจากรายการสินค้า แล้วส่งให้หัวหน้าอนุมัติได้
• ตัวอย่างรายการ หัวหน้าเห็นใบเสนอราคาที่รออนุมัติทั้งหมด อนุมัติหรือส่งกลับพร้อมเหตุผลได้
• ตัวอย่างข้อความในสัญญา "ขอบเขตงานตามสัญญานี้คือรายการทดสอบการใช้งานในภาคผนวก ก งานที่ไม่อยู่ในภาคผนวก ก ถือเป็นงานเพิ่มตามข้อว่าด้วยการเปลี่ยนแปลงงาน"

งวดเงินและการตรวจรับ

ผูกแต่ละงวดกับงานที่ตรวจรับได้ เช่น ส่วนงานขายผ่านการทดสอบตามรายการ ไม่ใช่ผูกกับวันที่ในปฏิทิน งวดแรกที่จ่ายก่อนเริ่มงานควรเป็นสัดส่วนที่เสียได้ถ้างานไม่เดิน

การตรวจรับควรมีกรอบเวลาทั้งสองฝั่ง ผู้ว่าจ้างต้องทดสอบภายในกี่วัน และถ้าไม่แจ้งผลภายในกำหนดให้ถือว่าอย่างไร ผู้รับจ้างต้องแก้ข้อที่ไม่ผ่านภายในกี่วัน ถ้าไม่มีกรอบนี้ งานมักค้างอยู่ที่ขั้นรอตรวจรับเป็นเดือน

• ตัวอย่างข้อความ "ผู้ว่าจ้างจะทดสอบงานแต่ละงวดตามรายการในภาคผนวก ก ภายใน 10 วันทำการนับจากวันที่ได้รับแจ้งการส่งมอบ และแจ้งรายการที่ไม่ผ่านเป็นลายลักษณ์อักษร"
• ตัวอย่างข้อความ "ข้อบกพร่องเล็กน้อยที่ไม่ทำให้ใช้งานตามรายการไม่ได้ ไม่เป็นเหตุให้ปฏิเสธการตรวจรับ ผู้รับจ้างจะแก้ไขภายในระยะรับประกัน"

ลิขสิทธิ์และซอร์สโค้ด เป็นของใคร

พระราชบัญญัติลิขสิทธิ์ พ.ศ. 2537 มาตรา 10 วางหลักว่างานที่สร้างสรรค์ขึ้นจากการรับจ้าง ลิขสิทธิ์เป็นของผู้ว่าจ้าง เว้นแต่จะตกลงกันไว้เป็นอย่างอื่น แต่การเป็นเจ้าของลิขสิทธิ์ไม่ได้แปลว่าคุณได้ซอร์สโค้ดมาอยู่ในมือ ต้องเขียนให้ชัดว่าส่งมอบอะไร เมื่อไหร่ และที่ไหน

ส่วนที่ผู้รับจ้างนำมาใช้ซ้ำ เช่น ไลบรารีของตัวเอง หรือซอฟต์แวร์โอเพนซอร์ส ไม่ได้กลายเป็นของผู้ว่าจ้างทั้งหมด สัญญาควรระบุว่าส่วนนี้ผู้ว่าจ้างได้สิทธิ์ใช้ต่อได้ตลอดไปโดยไม่มีค่าใช้จ่ายเพิ่ม

• ซอร์สโค้ดทั้งหมดอยู่ใน repository ที่เปิดในบัญชีของผู้ว่าจ้างตั้งแต่วันแรก ไม่ใช่ส่งเป็นไฟล์ตอนจบ
• บัญชีเซิร์ฟเวอร์ โดเมน และบริการภายนอก เปิดในชื่อบริษัทผู้ว่าจ้าง
• ส่งมอบเอกสารติดตั้ง รหัสผ่านระบบ และขั้นตอนนำระบบขึ้นใช้งานจริง
• ตัวอย่างข้อความ "ลิขสิทธิ์ในงานที่สร้างขึ้นตามสัญญานี้เป็นของผู้ว่าจ้าง ส่วนประกอบที่ผู้รับจ้างมีอยู่ก่อน ผู้รับจ้างให้สิทธิ์ผู้ว่าจ้างใช้ ดัดแปลง และให้ผู้อื่นดูแลต่อได้โดยไม่มีกำหนดเวลาและไม่มีค่าตอบแทนเพิ่ม"

งานเพิ่ม รับประกัน และการดูแลหลังส่งมอบ

งานเพิ่มไม่ใช่เรื่องผิด ระบบเกือบทุกระบบมีงานเพิ่ม สิ่งที่ต้องมีคือขั้นตอน ขอเป็นลายลักษณ์อักษร ผู้รับจ้างประเมินราคาและเวลา ผู้ว่าจ้างอนุมัติก่อนเริ่มทำ งานเพิ่มที่ยังไม่อนุมัติไม่ควรทำให้การตรวจรับงานตามขอบเขตเดิมสะดุด

แยกการรับประกันออกจากการดูแล การรับประกันคือแก้สิ่งที่ทำไม่ตรงรายการให้ฟรีในระยะที่ตกลง การดูแลคืองานต่อเนื่องที่มีค่าใช้จ่าย เช่น อัปเดตความปลอดภัย มอนิเตอร์ระบบ และงานปรับแก้เล็กน้อย ควรเขียนราคาการดูแลไว้ตั้งแต่ตอนนี้ แม้จะยังไม่ต้องเซ็นก็ตาม

PDPA ยกเลิกสัญญา และภาษี

ถ้าระบบเก็บข้อมูลส่วนบุคคล ผู้พัฒนาที่เข้าถึงข้อมูลจริงถือเป็นผู้ประมวลผลข้อมูล และพระราชบัญญัติคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล พ.ศ. 2562 มาตรา 40 กำหนดให้ผู้ควบคุมข้อมูลจัดให้มีข้อตกลงกับผู้ประมวลผลข้อมูล จะเขียนเป็นข้อในสัญญาหรือแยกเป็นข้อตกลงการประมวลผลข้อมูล (DPA) ก็ได้

ข้อยกเลิกสัญญาควรบอกว่า ถ้าเลิกกลางทาง ผู้ว่าจ้างจ่ายเฉพาะงานที่ส่งมอบแล้ว และได้ซอร์สโค้ดของงานส่วนนั้น ส่วนเรื่องภาษี ผู้ว่าจ้างที่เป็นนิติบุคคลปกติหักภาษี ณ ที่จ่าย 3% จากค่าจ้างทำของ และสัญญาจ้างทำของต้องติดอากรแสตมป์ 1 บาททุก 1,000 บาทของค่าจ้าง ตามบัญชีอัตราอากรแสตมป์ ลักษณะแห่งตราสาร 4

• ระบุว่าราคารวมภาษีมูลค่าเพิ่มแล้วหรือยัง ถ้าผู้รับจ้างจดทะเบียนภาษีมูลค่าเพิ่ม
• ระบุว่าหักภาษี ณ ที่จ่ายจากยอดก่อนภาษีมูลค่าเพิ่ม
• ผู้ประมวลผลข้อมูลต้องลบหรือคืนข้อมูลส่วนบุคคลเมื่อสัญญาสิ้นสุด

จุดที่สัญญาจ้างเขียนโปรแกรมมักพัง

สัญญาส่วนใหญ่ไม่ได้พังเพราะผิดกฎหมาย แต่พังเพราะเขียนไว้กว้างจนแต่ละฝ่ายอ่านไม่เหมือนกัน

• ขอบเขตเขียนว่า "ระบบบริหารงานขายครบวงจร" โดยไม่มีรายการว่าครบวงจรคืออะไร
• จ่ายงวดใหญ่ก่อนเห็นงาน แล้วเหลืองวดสุดท้ายน้อยจนไม่มีแรงจูงใจให้ปิดงาน
• ซอร์สโค้ดอยู่ในบัญชีของผู้รับจ้าง พอเลิกจ้างก็ต้องขอกันเอง
• ไม่มีกรอบเวลาตรวจรับ งานค้างรอตรวจเป็นเดือน
• รวมค่าดูแลรายปีไว้ในราคาพัฒนาโดยไม่บอกว่าหมดเมื่อไหร่

จ้างเขียนโปรแกรม ราคาเท่าไหร่ คิดยังไง